Duurzaamheidsgids A–Z

1,5°C-pad

Het emissiereductiepad dat nodig is om de mondiale opwarming te beperken tot 1,5°C boven pre-industrieel niveau.

Additionality

De mate waarin een klimaatproject CO₂-reducties oplevert die zonder financiering via carbon credits niet zouden hebben plaatsgevonden.

Article 6 (Parijs Akkoord)

Het artikel in het Parijs Akkoord dat de regels bepaalt voor internationale handel in CO₂-reducties tussen landen en bedrijven.

Biochar

Houtskoolachtig materiaal geproduceerd door pyrolyse van biomassa, dat CO₂ voor honderden tot duizenden jaren vastlegt in de bodem.

Biodiversiteitscredits

Verhandelbare eenheden die een aantoonbare, meetbare verbetering van biodiversiteit vertegenwoordigen.

Blue Carbon

Koolstof die wordt vastgelegd en opgeslagen door kustecosystemen zoals mangroves, zeegras en kwelders.

Carbon credit

Een verhandelbare eenheid die één ton vermeden of verwijderde CO₂-equivalent vertegenwoordigt.

Carbon insetting

Klimaatinvestering in de eigen waardeketen van een bedrijf, als alternatief of aanvulling op externe carbon credits.

Carbon prijs

De prijs per ton CO₂-equivalent, gebruikt als sturingsmechanisme in markten (ETS) of intern in een organisatie.

Carbon Removal

Processen die CO₂ actief uit de atmosfeer halen en permanent opslaan, in tegenstelling tot het vermijden van uitstoot.

CBAM

Europese heffing op de CO₂-uitstoot in producten die vanuit landen zonder gelijkwaardige koolstofbeprijzing de EU binnenkomen.

CDP

Internationaal rapportageplatform waarbij bedrijven en steden hun klimaat-, water- en ontbossingsdata openbaar maken.

Co-benefits

Positieve neveneffecten van een klimaatproject naast de CO₂-reductie, zoals biodiversiteitsverbetering, werkgelegenheid of waterzekerheid.

CO₂-equivalent (CO₂e)

Maatstaf die de klimaatopwarmende werking van verschillende broeikasgassen uitdrukt in de equivalente hoeveelheid CO₂.

CO₂-Prestatieladder

Nederlands certificeringssysteem waarbij bedrijven aantonen actief hun CO₂-voetafdruk te managen — met voordelen bij aanbestedingen.

CO₂-voetafdruk

De totale hoeveelheid broeikasgassen die een organisatie, product, dienst of persoon direct en indirect uitstoot.

CORSIA

Het mondiale compensatie- en reductieschema voor internationale luchtvaart, beheerd door de ICAO.

CSRD

Europese richtlijn die grote bedrijven verplicht tot gestandaardiseerde duurzaamheidsrapportage via de ESRS-standaarden.

Decarbonisatie

Het systematisch verminderen van broeikasgasemissies door een organisatie, sector of economie richting netto nul.

Direct Air Capture (DAC)

Technologie die CO₂ rechtstreeks uit de omgevingslucht filtert en permanent opslaat of hergebruikt.

Dubbele materialiteit

CSRD-vereiste waarbij bedrijven zowel rapporteren over hun impact op het klimaat als over klimaatrisico's voor hun eigen bedrijf.

EPD

Gestandaardiseerd document dat de milieu-impact van een product of dienst over zijn gehele levenscyclus kwantificeert.

ESRS

De rapportagestandaarden die verplicht zijn onder de CSRD voor Europese bedrijven.

ETS2

De uitbreiding van het EU ETS naar gebouwen en wegvervoer, van kracht per 2027.

EU ETS

Het Europese systeem voor emissiehandel waarbij grote uitstoters een beperkt aantal emissierechten krijgen en kunnen kopen of verkopen.

EU Taxonomy

EU-classificatiesysteem dat bepaalt welke economische activiteiten als duurzaam kunnen worden bestempeld.

EUDR

EU-verordening (2023) die verbiedt dat producten op de Europese markt komen als hun productie bijgedragen heeft aan ontbossing na december 2020.

Fit for 55

Het EU-wetgevingspakket dat ervoor moet zorgen dat de EU-uitstoot in 2030 met 55% is gedaald ten opzichte van 1990.

Garanties van Oorsprong (GvO)

Certificaat dat bewijst dat één megawattuur elektriciteit is opgewekt uit een hernieuwbare bron.

GHG Protocol

De meest gebruikte internationale standaard voor het meten en rapporteren van broeikasgasemissies door organisaties.

Gold Standard

Toonaangevende vrijwillige certificeringsstandaard voor carbon credits die extra eisen stelt aan SDG-impact en verificatie.

Greenhushing

Het bewust verzwijgen van duurzaamheidsambities of -prestaties uit angst voor greenwashing-beschuldigingen.

Greenwashing

Het misleidend presenteren van een organisatie, product of beleid als duurzamer dan het werkelijk is.

GRI

Internationale standaard voor duurzaamheidsrapportage, breed gebruikt als basis voor vrijwillige ESG-verslaggeving.

GWP — Global Warming Potential

Maatstaf voor de bijdrage van een broeikasgas aan klimaatopwarming, uitgedrukt als veelvoud van CO₂ over een periode van 100 jaar.

ICVCM

Onafhankelijk toezichthouder die via de Core Carbon Principles de kwaliteitsstandaard voor vrijwillige carbon credits bepaalt.

IPCC

VN-orgaan van klimaatwetenschappers dat de wetenschappelijke basis voor klimaatbeleid beoordeelt en rapporteert.

ISO 14001

Internationale norm voor milieumanagementsystemen waarmee organisaties hun milieu-impact systematisch beheersen.

ISO 14044

Internationale norm voor levenscyclusanalyse (LCA): vereisten en richtlijnen voor een consistente en vergelijkbare milieu-impact studie.

ISO 14064

Internationale norm voor het kwantificeren, monitoren en rapporteren van broeikasgasemissies op organisatieniveau.

ISO 14068-1

Internationale norm die de vereisten voor een klimaatneutraliteitsclaim van een organisatie of product vastlegt.

Just Transition

Het principe dat de overgang naar een koolstofarme economie eerlijk moet verlopen, met bescherming van werknemers en kwetsbare gemeenschappen.

Klimaatneutraliteit

De toestand waarbij de netto broeikasgasuitstoot van een organisatie of product nul is, door reductie en compensatie.

Klimaatrisico

Risico's voor een organisatie door fysieke klimaatverandering (physical risk) of door de overgang naar een koolstofarme economie (transition risk).

Koolstofbudget

De maximale hoeveelheid CO₂ die wereldwijd nog uitgestoten mag worden om een bepaalde opwarmingsgrens niet te overschrijden.

LCA

Systematische analyse van de milieu-impact van een product of dienst over zijn volledige levenscyclus.

MRV

Het drieledige systeem voor het betrouwbaar meten, rapporteren en onafhankelijk verifiëren van broeikasgasemissies.

Natuur-gebaseerde oplossingen

Klimaatoplossingen die werken met en via ecosystemen: herbebossing, veenherstel, agroforestry en kustecosystemen.

Net zero

Toestand waarbij alle broeikasgasemissies inclusief de volledige waardeketen zijn gereduceerd tot vrijwel nul, en het resterende minimale deel wordt permanent verwijderd.

Ontbossing

Het permanent verwijderen van bossen voor landbouw, infrastructuur of houtproductie — een van de grootste bronnen van CO₂-uitstoot.

Parijs Akkoord

Internationaal klimaatverdrag (2015) waarbij 196 landen zich verplichtten de opwarming te beperken tot 1,5–2°C boven pre-industriële niveaus.

PCAF

Internationale standaard voor het meten en rapporteren van de broeikasgasemissies gefinancierd door banken, verzekeraars en beleggers.

PCF — Product Carbon Footprint

De totale broeikasgasemissies die worden veroorzaakt gedurende de volledige levenscyclus van één eenheid van een product.

Permanentie

De mate waarin vastgelegde CO₂ duurzaam wordt opgeslagen en niet terug in de atmosfeer wordt vrijgelaten.

PPA

Langetermijncontract waarbij een bedrijf rechtstreeks hernieuwbare elektriciteit inkoopt van een producent, zonder tussenkomst van het net.

REDD+

VN-raamwerk voor het financieren van vermeden ontbossing in ontwikkelingslanden via carbon credits.

Regeneratieve landbouw

Landbouwpraktijken die de bodemgezondheid herstellen, koolstof vastleggen en biodiversiteit vergroten, in plaats van uitputten.

SBTi

Internationaal initiatief dat bedrijven begeleidt bij het vaststellen van CO₂-reductiedoelen in lijn met het 1,5°C-pad van het Parijs Akkoord.

SBTN

Initiatief dat bedrijven begeleidt bij het vaststellen van wetenschappelijk onderbouwde doelen voor natuur, water en land — aanvulling op SBTi voor klimaat.

Scope 1

Directe broeikasgasemissies uit bronnen die eigendom zijn van of worden beheerd door de organisatie zelf.

Scope 2

Indirecte broeikasgasemissies afkomstig van de opwekking van ingekochte elektriciteit, warmte, stoom of koeling.

Scope 3

Alle overige indirecte broeikasgasemissies in de waardeketen van een organisatie, zowel upstream als downstream.

SDE++ subsidie

Grootste Nederlandse subsidieregeling voor hernieuwbare energie en CO₂-reductie in de industrie.

SFDR

EU-regelgeving die beleggingsfondsen verplicht hun duurzaamheidskenmerken te classificeren en te rapporteren (Artikel 6, 8 of 9).

TCFD

Vrijwillig kader (2017, nu in CSRD opgenomen) voor rapportage over klimaatrisico's en -kansen in financiële verslagen.

TNFD

Rapportagekader voor natuur- en biodiversiteitsgerelateerde risico's en kansen voor bedrijven en financiële instellingen.

Transitieplan

Gedocumenteerd bedrijfsplan dat beschrijft hoe een organisatie haar emissies reduceert in lijn met een 1,5°C-pad.

VCMI

Initiatief dat bedrijven richtlijnen geeft voor geloofwaardige claims over het gebruik van carbon credits.

VCS / Verra

Grootste vrijwillige certificeringsstandaard voor carbon credits, met meer dan 1.600 projecten wereldwijd.

Vermeden uitstoot

De vermindering van emissies bij anderen als gevolg van de producten of diensten van een bedrijf.

Vrijwillige koolstofmarkt

De markt waar bedrijven en individuen buiten wettelijke verplichtingen om carbon credits kopen en verkopen.

Watervoetafdruk

De totale hoeveelheid zoet water die direct en indirect wordt verbruikt door een organisatie, product of dienst.

Zoetwatercredits

Opkomend instrument waarmee bedrijven kunnen compenseren voor hun waterverbruik via investeringen in waterherstelprojecten.