Biogene emissies rapporteren: aparte categorie in scope 1 en 3

Biogene emissies — CO2 die vrijkomt bij de verbranding of afbraak van biologisch materiaal — worden in emissierapportages anders behandeld dan fossiele emissies. Dit onderscheid is niet louter boekhoudkundig: het weerspiegelt een wezenlijk verschil in klimaatimpact en tijdshorizon. In dit artikel leggen we uit waarom biogene CO2 een aparte categorie vereist, hoe u dit correct rapporteert binnen de GHG-protocollen en welke valkuilen u moet vermijden.

Wat zijn biogene emissies?

Biogene CO2 is kooldioxide dat vrijkomt uit de koolstofkringloop van levende systemen: planten, bomen, gewassen en organisch afval. Wanneer hout verbrandt in een biomassacentrale of wanneer voedselresten vergisten op een stortplaats, komt CO2 vrij die eerder door planten was opgenomen uit de atmosfeer.

Het principiele argument voor een aparte behandeling is dat de atmosferische CO2 in principe teruggewonnen kan worden via hergroei: als het gekapte bos opnieuw aangroeit, wordt de uitgestoten CO2 binnen decennia opnieuw opgenomen. Dit staat in contrast met fossiele brandstoffen, waarbij de CO2 voor miljoenen jaren was opgeslagen en na verbranding permanent aan de atmosfeer wordt toegevoegd.

Echter — en dit is een cruciaal voorbehoud — de tijdshorizon voor hergroei kan tientallen tot honderden jaren bedragen, terwijl het klimaatsysteem reeds op korte termijn reageert op de uitgestoten CO2. Dit maakt de klimaatneutraliteit van biomassa een genuanceerde en soms omstreden kwestie in wetenschappelijke en beleidskringen.

Behandeling in het GHG-protocol

Het GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard schrijft voor dat biogene CO2-emissies niet worden opgenomen in het scope 1-totaal, maar afzonderlijk worden gerapporteerd als een memo-item. Dit geldt voor directe verbranding van biomassa in eigen installaties, zoals een houtpelletketel of een biogas-WKK-installatie.

Voor scope 3 ligt het genuanceerder: emissies van biomassa in de waardeketen van leveranciers worden wel meegenomen in de scope 3-inventarisatie, maar ook hier met een aparte onderverdeling. De relevante scope 3-categorieen zijn:

• Categorie 1 (Purchased goods and services): als u biomassaproducten inkoopt die elders worden verbrand of verwerkt.
• Categorie 4 (Upstream transportation): emissies van biobrandstoffen in transportvoertuigen van leveranciers.
• Categorie 11 (Use of sold products): als u biomassaketels of biobrandstof verkoopt aan klanten die ze vervolgens gebruiken.

Naast CO2 moeten ook methaan (CH4) en lachgas (N2O) uit biogene bronnen worden gerapporteerd. Deze worden wel volledig meegeteld in de scope 1- en 3-totalen, uitgedrukt in CO2-equivalenten via de gebruikelijke GWP-factoren uit het IPCC-rapport.

CSRD en de Europese rapportagestandaard ESRS

Onder de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de bijbehorende European Sustainability Reporting Standards (ESRS) zijn de rapportagevereisten voor biogene emissies aangescherpt. ESRS E1-6 vereist dat bedrijven:

1. Biogene CO2-emissies apart vermelden, gesplitst naar scope 1, 2 en 3.
2. De koolstofopname door eigen land- en bosbeheer apart rapporteren als negatieve emissies, de zogenaamde carbon removals.
3. Aantonen dat de biomassa afkomstig is uit duurzaam beheerde bronnen, bij voorkeur gecertificeerd via FSC, PEFC of RED II-criteria voor biobrandstoffen.

Dit betekent dat organisaties die biomassa gebruiken voor warmte, elektriciteit of als grondstof, hun databeheer op orde moeten hebben: hoeveel biomassa is verbruikt, wat is de exacte herkomst per leverancier, en is de hergroei aantoonbaar geborgd door een certificeringsschema?

Praktische aanpak voor uw rapportage

Volg bij het opzetten van uw biogene emissierapportage de volgende stappen:

1. Inventariseer alle biogene bronnen: biomassaverbranding (pellets, houtsnippers, biogas), verwerking van organisch afval, gebruik van biobrandstoffen in het wagenpark en ingekochte biomassaproducten.
2. Bereken de emissies met IPCC-emissiefactoren of leveranciersspecifieke gegevens. Gebruik voor biobrandstoffen de levenscyclusemissies (LCA) conform RED II als u binnen scope 3 rapporteert aan Europese stakeholders.
3. Rapporteer apart: maak in uw emissie-inventaris een aparte sectie voor biogene emissies naast het reguliere scope 1/2/3-overzicht. Combineer de getallen niet zonder toelichting.
4. Documenteer de herkomst: certificaten of inkoopfacturen met herkomstverklaring zijn essentieel voor verificatie door externe auditors en worden bij CSRD-rapportage expliciet gevraagd.

Conclusie: transparantie over biogene emissies is onvermijdelijk

Biogene emissies zijn niet automatisch klimaatneutraal, en de trend in internationale en Europese rapportagestandaarden is duidelijk: ze vereisen een steeds gedetailleerder en transparanter beeld van herkomst, volume en duurzaamheid. Zorg dat uw rapportagesysteem biomassa als aparte stroom bijhoudt, documenteer de duurzaamheid van de herkomst via erkende certificeringsschema's, en rapporteer conform GHG Protocol en ESRS E1-6. Zo voldoet u niet alleen aan de geldende regels, maar geeft u ook een eerlijk en controleerbaar beeld van uw werkelijke klimaatimpact.