Supply chain duurzaamheid rapporteren onder CSRD

Voor veel organisaties ligt de grootste duurzaamheidsimpact niet binnen de eigen bedrijfsmuren, maar in de toeleveranciersketen. Denk aan de arbeidsomstandigheden bij een textielproducent in Bangladesh, de ontbossing die gepaard gaat met palmolie-inkoop of de enorme CO2-uitstoot die vrijkomt bij de winning van grondstoffen. De CSRD verplicht grote ondernemingen om ook over deze indirecte impacts te rapporteren — en dat stelt nieuwe eisen aan uw relatie met leveranciers.

Waarom de waardeketen zo belangrijk is in de CSRD

De ESRS-standaarden, die de concrete rapportage-eisen onder de CSRD uitwerken, hanteren een breed waardeketensperspectief. Dit betekent dat u niet alleen rapporteert over uw directe activiteiten (eigen gebouwen, eigen medewerkers, eigen uitstoot), maar ook over de activiteiten van partijen die voor u produceren of die uw producten verder verwerken.

In ESRS-termen wordt onderscheid gemaakt tussen:

• Upstream waardeketen: uw leveranciers, hun leveranciers, grondstoffenwinning en transport naar uw bedrijf.
• Downstream waardeketen: distributeurs, retailers, eindgebruikers en de verwerking of recycling van uw producten aan het einde van hun levensduur.

Dit raakt direct aan de rapportage van Scope 3-emissies (categorie 1 tot en met 15 volgens het Greenhouse Gas Protocol), maar ook aan sociale themas zoals kinderarbeid, dwangarbeid en eerlijke beloning in de keten.

Welke informatie moet u van leveranciers verzamelen?

De CSRD vereist niet dat u voor elke leverancier tot het kleinste detail rapporteert. Het gaat om proportionaliteit: naarmate een leverancier groter, risicovoller of strategisch belangrijker is, dient u dieper te gaan. Typische informatie die u van leveranciers nodig heeft:

1. Emissiedata: CO2-uitstoot per eenheid ingekocht product of per geleverde dienst, zodat u Scope 3-categorieen kunt berekenen.
2. Sociale indicatoren: Naleving van arbeidsnormen (ILO-conventies), beleid ten aanzien van kinderarbeid en dwangarbeid, veiligheidsincidenten.
3. Milieudata: Waterverbruik, afvalproductie, gebruik van gevaarlijke stoffen, landgebruik en biodiversiteitsrisicos.
4. Bestuur: Anti-corruptiebeleid, klachtenmechanismes en due diligence-processen van de leverancier zelf.

Vraag deze informatie systematisch op via een gestandaardiseerde supplier questionnaire. Internationale standaarden zoals de CDP Supply Chain-vragenlijst of sectoreigen tools kunnen hierbij als leidraad dienen.

Due diligence: meer dan data verzamelen

Rapporteren over de waardeketen is onlosmakelijk verbonden met het uitvoeren van duurzaamheidsgerelateerde due diligence. Naast de CSRD verplicht ook de Europese Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) grote bedrijven om risicos op mensenrechtenschendingen en milieuschade in hun keten actief te identificeren en aan te pakken.

Een robuust due diligence-proces omvat de volgende stappen:

• Breng uw leveranciersketen in kaart: wie zijn uw directe leveranciers (Tier 1) en zijn er risico-leveranciers in diepere lagen (Tier 2 en 3)?
• Voer een risicobeoordeling uit op basis van sector, land van herkomst en type product of dienst.
• Communiceer uw duurzaamheidsverwachtingen via een supplier code of conduct.
• Monitor de naleving via audits, leveranciersbezoeken of certificering door derden (Fair Trade, SA8000, ISO 14001).
• Stel een escalatieprocedure op voor gevallen waarin leveranciers niet voldoen aan uw eisen.

Hoe gaat u om met kleine leveranciers die geen data kunnen aanleveren?

Een praktisch probleem bij supply chain-rapportage is dat veel MKB-leveranciers geen ESG-data bijhouden. De ESRS bieden hiervoor enige ruimte: u mag gebruikmaken van proxy-data en sectorgemiddelden als directe data niet beschikbaar zijn, mits u dit transparant verantwoordt in uw rapport.

Tegelijkertijd kunt u uw leveranciers actief ondersteunen bij het opzetten van ESG-rapportage. Grote bedrijven die dit doen bouwen niet alleen een betrouwbaardere dataketen op, maar versterken ook de duurzaamheidsprestaties in de gehele sector. Overweeg om leverancierssessies te organiseren, een template voor Scope 3-rapportage beschikbaar te stellen of zelfs co-investeringen in duurzame productieprocessen aan te gaan.

Scope 3-emissies berekenen: praktische aanpak

De berekening van Scope 3-emissies vereist een mix van primaire data (direct van leveranciers) en secundaire data (emissiefactoren uit databases zoals Ecoinvent, EXIOBASE of de nationale emissiefactor-databases). Gebruik het Greenhouse Gas Protocol Corporate Value Chain Standard als leidraad. Focus in het eerste rapportagejaar op de meest materiële categorieën — vaak zijn dat categorie 1 (ingekochte goederen en diensten) en categorie 11 (gebruik van verkochte producten) — en breid de berekening in latere jaren uit.

Conclusie: Supply chain-rapportage is een van de meest complexe onderdelen van de CSRD, maar ook een van de meest impactvolle. Door uw waardeketen systematisch in kaart te brengen, risicos te identificeren en leveranciers te ondersteunen bij verduurzaming, creëert u niet alleen compliance maar ook een veerkrachtigere en toekomstbestendige toeleveranciersketen. Begin met de grootste en risicovolste leveranciers en werk van daaruit verder.