Alle ESRS-standaarden op een rij: overzicht en uitleg

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht steeds meer Europese bedrijven tot gedetailleerde duurzaamheidsrapportage. De basis voor die rapportage wordt gevormd door de European Sustainability Reporting Standards, kortweg ESRS. Dit zijn de officiele standaarden die bepalen wat u moet rapporteren en hoe u dat moet doen. In dit artikel vindt u een volledig overzicht van alle ESRS-standaarden, hun opbouw en de implicaties voor uw organisatie.

Wat zijn de ESRS-standaarden?

De ESRS zijn ontwikkeld door de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) in opdracht van de Europese Commissie. Ze zijn opgebouwd rond het dubbele materialiteitsprincipe: u rapporteert zowel over de impact van uw bedrijf op mens en milieu (impactmaterialiteit), als over de financiele risicos en kansen die duurzaamheidsthemas voor uw bedrijf vormen (financiele materialiteit).

De standaarden zijn ingedeeld in drie categorieen: cross-sectorale standaarden die voor alle bedrijven gelden, thematische standaarden per onderwerp, en sectorale standaarden die nog in ontwikkeling zijn. De eerste twee categorieen zijn al in werking getreden voor grote beursgenoteerde ondernemingen. MKB-bedrijven krijgen te maken met vereenvoudigde versies, de zogenoemde VSME-standaarden (Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs).

De cross-sectorale standaarden: ESRS 1 en ESRS 2

Het fundament van het hele raamwerk bestaat uit twee overkoepelende standaarden die verplicht zijn voor alle rapporterende bedrijven, ongeacht de sector.

ESRS 1 - Algemene vereisten: Deze standaard legt de architectuur van de rapportage vast. Het gaat hier niet om openbaarmakingsvereisten, maar om de principes die u moet hanteren bij het opstellen van uw duurzaamheidsverslag. Denk aan het dubbele materialiteitsbeginsel, de tijdshorizon van uw rapportage en de vereisten voor de waardeketen.

ESRS 2 - Algemene openbaarmakingen: Deze standaard bevat de informatie die altijd verplicht is, ongeacht de uitkomst van uw materialiteitsanalyse. Het gaat om informatie over governance, strategie, impactmanagement en materialiteitsbeoordeling. ESRS 2 vormt de ruggengraat van iedere CSRD-rapportage.

Thematische standaarden: milieu, sociaal en governance

Naast de twee cross-sectorale standaarden zijn er twaalf thematische standaarden verdeeld over de ESG-categorieen. Of u deze moet rapporteren, hangt af van de uitkomst van uw materialiteitsanalyse. Als een thema niet materieel is voor uw bedrijf, kunt u in de meeste gevallen volstaan met een beargumenteerde uitleg waarom u het thema hebt uitgeloten.

Milieu: ESRS E1 tot en met E5

• ESRS E1 - Klimaatverandering: De meest uitgebreide milieustandaard. U rapporteert over uw CO2-uitstoot (Scope 1, 2 en 3), uw transitieplan en uw aanpassing aan klimaatrisicos. Deze standaard is voor de meeste grote ondernemingen materieel.
• ESRS E2 - Verontreiniging: Uitstoot van luchtverontreinigende stoffen, waterverontreiniging en bodemverontreiniging. Relevant voor bedrijven in de maakindustrie, landbouw en chemie.
• ESRS E3 - Water en mariene hulpbronnen: Waterverbruik, wateronttrekking en afvalwater. Bijzonder relevant voor bedrijven in regioos met waterschaarste of waterintensieve productieprocessen.
• ESRS E4 - Biodiversiteit en ecosystemen: Impact op natuur en biodiversiteit, inclusief de relatie met de TNFD-standaarden. Deze standaard is complex en vraagt om een grondige analyse van de waardeketen.
• ESRS E5 - Gebruik van hulpbronnen en circulaire economie: Inkomende en uitgaande materiaalstromen, afvalproductie en maatregelen in de richting van een circulair bedrijfsmodel.

Sociaal: ESRS S1 tot en met S4

• ESRS S1 - Eigen personeelsbestand: Arbeidsomstandigheden, lonen, opleiding en diversiteit van uw eigen medewerkers. Deze standaard is voor vrijwel alle bedrijven met personeel materieel.
• ESRS S2 - Werknemers in de waardeketen: Mensenrechten en arbeidsomstandigheden bij uw leveranciers en andere ketenpartners. Vereist een due diligence-analyse van uw toeleveringsketen.
• ESRS S3 - Getroffen gemeenschappen: De impact van uw activiteiten op lokale gemeenschappen en andere groepen die in de nabijheid van uw productielocaties leven.
• ESRS S4 - Consumenten en eindgebruikers: Productveiligheid, privacy, verantwoorde marketing en de bredere impact op consumenten. Relevant voor bedrijven die rechtstreeks aan consumenten leveren.

Governance: ESRS G1

ESRS G1 - Bedrijfsgedrag: Bedrijfsethiek, corruptiebestrijding, politieke betrokkenheid en de beheersingscultuur van de organisatie. Deze standaard heeft ook betrekking op de transparantie van uw fiscale aanpak en uw betalingsgedrag richting leveranciers.

Sectorale standaarden en VSME voor het MKB

De Europese Commissie werkt aan aanvullende sectorale standaarden die aanvullende vereisten bevatten voor specifieke sectoren zoals mijnbouw, landbouw en de financiele sector. Deze zijn nog niet definitief vastgesteld.

Voor MKB-bedrijven die niet beursgenoteerd zijn, is de VSME-standaard ontwikkeld. Dit is een vrijwillige standaard die qua structuur aansluit bij de ESRS, maar aanzienlijk minder informatie vereist. Toch is het verstandig om er vroeg mee aan de slag te gaan, omdat grote afnemers en banken u steeds vaker om deze informatie vragen in het kader van hun eigen CSRD-rapportage.

Praktische stappen om met ESRS aan de slag te gaan

Voor organisaties die voor het eerst met de ESRS werken, is een gefaseerde aanpak het meest effectief. Begin met een materialiteitsanalyse om te bepalen welke standaarden voor uw bedrijf relevant zijn. Vervolgens inventariseert u de bestaande dataverzameling en stelt u een plan op voor de eventuele hiaten. ESRS 1 en ESRS 2 zijn altijd verplicht en vormen daarmee het logische startpunt. Schakel tijdig externe deskundigen in, omdat de ESRS technisch complex zijn en fouten bij toezichthouders en investeerders niet onopgemerkt blijven.