CSRD eerste rapportagejaar: wat grote bedrijven nu al moeten doen
Grote bedrijven rapporteren CSRD-conform over boekjaar 2024, MKB volgt later. Wat zijn de concrete stappen voor het eerste rapportagejaar en waar loopt u tegen aan?
De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is per 1 januari 2024 van kracht voor de eerste groep bedrijven — grote beursgenoteerde ondernemingen die al eerder onder de NFRD vielen. Maar wat houdt 'CSRD-conform rapporteren' nu concreet in, en wat zijn de valkuilen die bedrijven in het eerste rapportagejaar tegenkomen?
Wie moet wanneer rapporteren?
De CSRD wordt gefaseerd ingevoerd. Na de Omnibus-vereenvoudiging (voorgesteld in 2025, verwacht in werking 2026) zijn de drempelwaarden verhoogd. De huidige fasering:
- Groep 1 (boekjaar 2024): grote ondernemingen die al onder de vroegere NFRD vielen: beursgenoteerd + >500 medewerkers.
- Groep 2 (boekjaar 2025): grote niet-beursgenoteerde ondernemingen die aan twee van drie criteria voldoen: >€50 miljoen omzet, >€25 miljoen balanstotaal, >250 medewerkers.
- Groep 3 (boekjaar 2026, uitgesteld naar 2027 onder Omnibus): beursgenoteerd MKB.
- Niet-EU bedrijven met EU-activiteiten: aparte drempelwaarden gelden voor groep 4 (omzet >€150 miljoen in de EU).
De Omnibus-vereenvoudiging heeft groep 2 en 3 aanzienlijk verkleind door hogere drempelwaarden, maar groep 1-bedrijven moeten per 2024 volledig compliant zijn.
Wat vereist de eerste CSRD-rapportage?
Een CSRD-conforme rapportage omvat verplicht:
- Dubbele materialiteitsanalyse — Welke duurzaamheidsthema's zijn materieel voor uw bedrijf vanuit twee perspectieven: impact (wat doet uw bedrijf met de wereld?) en financieel (wat doet de wereld met uw bedrijf?). Dit is het fundament van de gehele rapportage en bepaalt welke ESRS-datapunten u moet rapporteren.
- ESRS-conforme disclosures — Rapportage conform de Europese Sustainability Reporting Standards (ESRS). Alle bedrijven moeten de cross-cutting ESRS 1 en 2 toepassen. Aanvullende thematische ESRS (E1 klimaat, E2 vervuiling, S1–S4 sociaal, G1 bestuur) worden verplicht op basis van de materialiteitsanalyse.
- Externe verificatie (limited assurance) — Een CSRD-rapportage moet worden geverifieerd door een externe auditor of geaccrediteerde duurzaamheidsverificateur. In het eerste rapportagejaar geldt 'limited assurance'; later (verwacht 2028) wordt dit 'reasonable assurance' (hoger niveau).
- Digitaal format (XBRL) — De rapportage moet worden aangeleverd in een gestandaardiseerd XBRL-digitaalformat als onderdeel van het management report.
De meest onderschatte uitdagingen
Bedrijven die in het eerste CSRD-jaar rapporteren noemen drie uitdagingen die ze onderschatten:
Dataverzameling scope 3
ESRS E1 vereist rapportage over scope 1, 2 en 3-emissies. Scope 3, met name de inkoop- en productgerelateerde categorieën (categorie 1 en 11), vraagt data van leveranciers die die data zelden kant-en-klaar hebben. Bedrijven onderschatten de tijd die het kost om leveranciersdata te verzamelen of te schatten via spend-based of hybride methoden.
De materialiteitsanalyse als knelpunt
Een dubbele materialiteitsanalyse is meer dan een lijstje duurzaamheidsthema's aanvinken. ESRS vereist een gedocumenteerd proces met stakeholderbevraging, impactanalyse en financiële risicoanalyse. Bedrijven die de materialiteitsanalyse te laat starten, lopen vast: zonder afgesloten materialiteitsanalyse weten ze niet welke datapunten ze moeten verzamelen.
Verificatiecapaciteit
De vraag naar CSRD-verificateurs overstijgt momenteel het aanbod. Grote auditfirma's (Big Four) prioriteren hun bestaande klanten. Kleinere organisaties die met de verificatie wachten tot Q4 van het eerste rapportagejaar, riskeren dat geen verificateur beschikbaar is vóór de publicatiedeadline.
Een realistisch tijdpad voor groep 2 (boekjaar 2025)
Voor bedrijven in de tweede CSRD-groep (rapportage in 2026 over boekjaar 2025) is dit het aanbevolen tijdpad:
- Nu – Q3 2026: Materialiteitsanalyse uitvoeren, gap-analyse uitvoeren op beschikbare data vs. ESRS-vereisten.
- Q3 2026: Dataprocessen inrichten (software, verantwoordelijkheden, leveranciersketen).
- Q4 2026: Eerste ESRS-dataverzameling over boekjaar 2025, verificateur selecteren.
- Q1 2027: Rapportage opstellen, verificatietraject doorlopen.
- Vóór publicatiedeadline 2027: XBRL-formatting en publicatie in jaarverslag.
Hoe kiest u een CSRD-adviseur?
De markt voor CSRD-implementatiediensten is groot en divers. Kies een adviseur met aantoonbare ESRS-kennis (vraag naar ervaring met de specifieke standaarden), een duidelijke aanpak voor de materialiteitsanalyse, en — als u ook verificatie nodig heeft — connecties met geaccrediteerde verificateurs. In het aanbiedersoverzicht van CO₂Neutraal.com vindt u erkende CSRD-adviseurs voor de Nederlandse markt.
Veelgestelde vragen
Blijf op de hoogte
Maandelijks CO₂-nieuws voor Nederlands MKB.