ESRS E1 klimaat: wat moet u rapporteren over klimaat onder de CSRD?

Van alle European Sustainability Reporting Standards (ESRS) is ESRS E1 de meest omvangrijke en voor de meeste bedrijven de meest impactvolle. E1 gaat over klimaatverandering en stelt gedetailleerde eisen aan de manier waarop bedrijven over hun klimaatprestaties rapporteren. In dit artikel leggen we uit wat ESRS E1 van u vraagt, welke gegevens u moet verzamelen en hoe u de standard in de praktijk toepast.

Wat is ESRS E1?

ESRS E1 is één van de vijf milieu-standaarden (E1 t/m E5) binnen het ESRS-raamwerk dat door de Europese Commissie is vastgesteld als onderdeel van de CSRD. E1 richt zich specifiek op klimaatverandering en dekt twee thema's:

1. Klimaatmitigatie — het beperken van de bijdrage van uw bedrijf aan klimaatverandering. Dit omvat uw CO₂-uitstoot, reductiedoelstellingen en overgangsplan.
2. Klimaatadaptatie — het aanpassen van uw bedrijf aan de gevolgen van klimaatverandering. Dit omvat de analyse van fysieke klimaatrisico's en de maatregelen om daarmee om te gaan.

De verplichte onderdelen van ESRS E1

ESRS E1 bevat een reeks disclosure requirements (DR's) — specifieke rapportageverplichtingen. De belangrijkste zijn:

• DR E1-1: Transitieplan — een beschrijving van uw plan om uw bedrijfsmodel en strategie compatibel te maken met een 1,5°C-scenario en de Europese klimaatdoelen voor 2030 en 2050. Inclusief mijlpalen, investeringen en eventuele lock-in risico's.
• DR E1-4: Klimaatdoelstellingen — uw gekwantificeerde reductiedoelstellingen voor scope 1, 2 en 3, met een basisjaar en tussentijdse mijlpalen. Doelstellingen moeten in lijn zijn met wetenschappelijke scenario's als die van de SBTi.
• DR E1-5: Energieverbruik en -mix — totaal energieverbruik, aandeel hernieuwbare energie, en energie-intensiteit per eenheid omzet.
• DR E1-6: Broeikasgas-emissies — uitstoot in scope 1, 2 (marktgebaseerd én locatiegebaseerd) en scope 3 (alle relevante categorieën), uitgedrukt in ton CO₂-equivalenten. Inclusief emissiefactorenbronnen en methodologische toelichting.
• DR E1-7: Carbon removal en carbon credits — eventuele vastlegging van CO₂ via eigen projecten (bijv. bosbeheer) én gebruik van carbon credits voor compensatie, met toelichting op de kwaliteitscriteria.
• DR E1-9: Financiële gevolgen van klimaatrisico's — kwantificering van de financiële impact van materiële klimaatrisico's en -kansen op uw resultaat, balans en cashflow.

Klimaatrisico's: fysiek en transitie

ESRS E1 onderscheidt twee typen klimaatrisico's die u in kaart moet brengen:

• Fysieke risico's — risico's door de directe gevolgen van klimaatverandering: overstromingen, hittestress, droogte, storm. U beoordeelt welke van uw locaties, infrastructuur en leveranciers kwetsbaar zijn, en welke financiële schade dit kan veroorzaken.
• Transitierisico's — risico's door de overgang naar een koolstofarme economie: hogere CO₂-heffingen, strengere regelgeving, veranderende consumentenvoorkeuren, technologische veroudering van assets.

De analyse volgt de methodologie van de Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD), die door ESRS E1 als referentiekader wordt erkend.

Het overgangsplan: kern van ESRS E1

Het overgangsplan (transition plan) is de strategische kern van ESRS E1-rapportage. Het beschrijft hoe uw bedrijf de komende tien tot vijftien jaar zijn businessmodel aanpast om in lijn te komen met de klimaatdoelen. Een goed overgangsplan bevat:

• Een beschrijving van de huidige staat: uitstootprofiel, energie-afhankelijkheden, fossiele activa.
• Kwantitatieve reductiedoelstellingen per scope, met tussentijdse mijlpalen (bijv. -42% scope 1+2 in 2030 ten opzichte van 2019).
• Concrete acties en investeringen om die doelstellingen te bereiken.
• Een toelichting op eventuele lock-in risico's: activa of contracten die de transitie kunnen vertragen.
• Financiële middelen die zijn gereserveerd voor de transitie.

Scope 3: de uitdaging voor MKB

Voor veel bedrijven is scope 3 — de indirecte ketenuitstoot — de meest uitdagende component van ESRS E1. De standaard vereist dat u alle materiële scope 3-categorieën rapporteert. Er zijn vijftien categorieën, van ingekochte goederen en diensten tot gebruik van verkochte producten. Welke voor u materieel zijn, hangt af van uw sector en bedrijfsmodel.

Praktische aanpak voor MKB: begin met een spend-based benadering voor categorie 1 (inkoop) en categorie 11 (gebruik van producten), voeg voor zakelijke reizen (categorie 6) en woon-werkverkeer (categorie 7) een medewerkersenquête toe, en werk van daaruit naar meer activiteitsgebaseerde data in latere jaren.

Wat als E1 niet materieel is voor uw bedrijf?

ESRS E1 is een zogeheten topical standard. Dat betekent dat u eerst via uw double materiality-analyse bepaalt of klimaat materieel is voor uw bedrijf. Als dat niet het geval is — wat voor de meeste bedrijven onwaarschijnlijk is, maar voor sommige specifieke sectoren denkbaar — hoeft u niet alle E1-vereisten te rapporteren. Wel moet u in uw rapport uitleggen waarom u klimaat als niet-materieel beschouwt.

Conclusie

ESRS E1 is de meest omvangrijke ESRS-standaard, maar ook de meest concrete. De vereisten zijn duidelijk en sluiten grotendeels aan bij bestaande frameworks zoals GHG Protocol, TCFD en SBTi. Bedrijven die al werken aan CO₂-meting, reductiedoelstellingen en risicoanalyse hebben een aanzienlijke voorsprong. Begin met een goede emissie-inventaris over scope 1 en 2, bouw scope 3 stap voor stap uit, en formuleer een realistisch overgangsplan dat u jaarlijks aanscherpt.